Kalp krizinin en sık belirtisi göğsün ortasında hissedilen baskı, sıkışma, ağırlık veya yanma hissidir. Ağrı kola, omuza, sırta, boyuna veya çeneye yayılabilir. Nefes darlığı, soğuk terleme, bulantı ve ani halsizlik de eşlik edebilir.
Yakın zamanda kalp krizi geçiren Cem Yılmaz’ın yaşadığı olay da bu açıdan önemli bir hatırlatma oldu. Kamuya yansıyan bilgilere göre göğüs ve sırt ağrısı yaşayan Yılmaz 112’yi aradı, hastaneye götürüldü ve yapılan koroner anjiyografi sonrasında damarına balon ve stent uygulandı.
Buradan çıkarılacak en önemli mesaj basit: Daha önce olmayan ve kalp krizini düşündürebilecek bir göğüs ağrısında “biraz bekleyeyim, belki geçer” demek yerine hızlı hareket etmek gerekir.
Kalp Krizi Ağrısı Nasıl Olur?
Kalp krizi sırasında ağrı her zaman keskin veya dayanılmaz olmak zorunda değildir. Bazı kişiler bunu ağrıdan çok göğüste baskı, ağırlık, sıkışma veya yanma şeklinde tarif eder. Rahatsızlık çoğunlukla göğsün orta bölümündedir. Sol kola yayılması bilinen bir belirti olmakla birlikte yalnızca sol kol etkilenmez; ağrı her iki kola, omuza, sırta, boyuna veya çeneye de yayılabilir.
Özellikle daha önce olmayan göğüs baskısına nefes darlığı, soğuk terleme, bulantı, baş dönmesi veya belirgin halsizlik eşlik ediyorsa kalp krizi olasılığı daha ciddi şekilde düşünülmelidir. Göğüs ağrısının her zaman kalpten kaynaklanmadığını da unutmamak gerekir. Reflü, kas ağrıları ve akciğer hastalıkları benzer yakınmalara neden olabilir. Ancak yeni başlayan şüpheli bir ağrının nedenini evde anlamaya çalışmak doğru değildir.
Kalp Krizi Her Zaman Sol Kol Ağrısı Yapar mı?
Hayır. Kalp krizi geçirmek için mutlaka sol kol ağrısı olması gerekmez. Bazı kişilerde yalnızca göğüs baskısı olurken bazılarında sırt, omuz, çene veya mide bölgesinde rahatsızlık ön planda olabilir. Nefes darlığı, terleme veya ani güçsüzlük de görülebilir.
Kalp Krizi Şüphesinde Ne Yapılmalı?
Kalp krizi olabileceğini düşündüren yeni ve açıklanamayan bir göğüs ağrısı varsa 112 aranmalıdır. Ağrının geçmesini beklemek veya kişinin kendi aracıyla hastaneye gitmeye çalışması doğru değildir.
Ambulans tercih edilmesinin önemli bir nedeni, kalp krizinin ilk dakikalarında tehlikeli ritim bozuklukları gelişebilmesidir. Sağlık ekibi hastaya yolda müdahale edebilir ve uygun hastaneye yönlendirebilir.
Kişi mümkün olduğunca dinlenmeli, fiziksel efor yapmamalıdır. Daha önce kendisine özel olarak reçete edilmemiş kalp ilaçları kullanılmamalıdır. Özellikle “biraz uzanayım, geçmezse giderim” yaklaşımı kalp krizinde değerli zamanın kaybedilmesine neden olabilir.
Kalp Krizinde Aspirin Alınmalı mı?
Bu konuda herkese tek bir öneri vermek doğru değildir.
Aspirin kalp krizinin tedavisinde kullanılan önemli ilaçlardan biridir ancak aktif kanaması, aspirin alerjisi veya aspirin kullanılmasını sakıncalı hale getiren başka bir durumu olan kişiler bulunabilir.
Bu nedenle kalp krizi şüphesinde ilk yapılması gereken kendi kendine ilaç almak değil, 112’yi aramaktır. Aspirin kullanımı gerekiyorsa acil sağlık ekibinin veya doktorun yönlendirmesine uyulmalıdır.
Hastanede Kalp Krizi Nasıl Anlaşılır?
Kalp krizi şüphesiyle hastaneye gelen bir kişide ilk değerlendirmelerden biri EKG çekilmesidir. Kan testinde ise troponin adı verilen ve kalp kasında hasar olduğunda yükselebilen bir değer ölçülür. Bazı hastalarda troponinin zaman içindeki değişimini görmek için test tekrarlanabilir.
Kalp damarında acil olarak açılması gereken bir tıkanıklık düşünülüyorsa koroner anjiyografi yapılabilir. Tıkalı damar saptandığında uygun hastalarda aynı seansta balon ve stent ile damar açılabilir.
Ağrı Geçerse Yine de Hastaneye Gitmek Gerekir mi?
Şüpheli bir göğüs ağrısının kendiliğinden azalması ciddi bir kalp problemini tamamen dışlamaz. Özellikle daha önce olmayan, eforla başlayan veya göğüste baskı şeklinde hissedilen ağrı kısa süre sonra geçmiş olsa bile değerlendirme gerekebilir.
Kalp damarındaki sorunlar bazen gelip geçen şikayetlerle başlayabilir.
Kalp Krizinde Neden Zaman Önemlidir?
Kalp krizlerinin önemli bir bölümünde sorun, kalbi besleyen damarlardan birinin aniden tıkanmasıdır. Damar kapalı kaldıkça kalp kasının o bölgesi yeterli oksijen alamaz ve hasar ilerleyebilir.
Bu nedenle kalp krizinde temel yaklaşım tıkanan damarın mümkün olduğunca erken açılmasıdır. Kalp krizi belirtilerini tanımak kadar önemli olan şey, belirtiler ortaya çıktığında ne yapılacağını bilmektir: şüpheli durumda beklememek ve 112’yi aramak.
Sık Sorulan Sorular
Kalp krizi ağrısı kaç dakika sürer?
Kalp krizini yalnızca ağrının süresine bakarak anlamak mümkün değildir. Yeni başlayan, devam eden veya tekrarlayan göğüs baskısı özellikle başka belirtilerle birlikteyse süre tutarak beklenmemelidir.
Kalp krizi sırt ağrısı yapar mı?
Evet. Kalp kaynaklı ağrı bazı kişilerde sırta veya omuzlara yayılabilir. Ancak sırt ağrılarının büyük bölümü kalp kaynaklı değildir. Yeni başlayan sırt ağrısına göğüs baskısı, nefes darlığı veya terleme eşlik ediyorsa daha dikkatli olunmalıdır.
Kalp krizi mide ağrısı veya yanma gibi hissedilebilir mi?
Olabilir. Bazı kişiler kalp krizini göğüste yanma, hazımsızlık veya mide bölgesinde rahatsızlık şeklinde tarif edebilir. Özellikle yeni başlayan ve alışılmadık bir yakınmaysa yalnızca mide problemi olduğu varsayılmamalıdır.
EKG normal çıkarsa kalp krizi yok mudur?
Hayır. Tek bir normal EKG her durumda kalp krizini dışlamaz. Şikayet devam ediyorsa EKG tekrarları, troponin ölçümleri ve diğer değerlendirmeler gerekebilir.
Kalp krizi şüphesinde kendi aracımla hastaneye gidebilir miyim?
Mümkünse 112 tercih edilmelidir. Ambulans ekibi gerektiğinde yolda müdahale edebilir ve hastayı uygun merkeze yönlendirebilir.
Kalp krizi geçiren biri mutlaka stent olur mu?
Hayır. Tedavi tıkanıklığın yerine, damar yapısına ve kalp krizinin türüne göre değişir. Bazı hastalarda stent uygulanırken farklı durumlarda başka tedaviler gerekebilir.