29 Eylül Dünya Kalp Günü

Kalp Hastalıkları Her Zaman Belirti Verir mi?

Kalp damar hastalıkları bazen uzun yıllar boyunca belirgin bir şikayete yol açmadan ilerleyebilir. Yüksek tansiyon, yüksek kolesterol ve diyabet bunun en önemli örnekleridir. Kişi kendisini tamamen sağlıklı hissederken damarlarında ateroskleroz, yani damar sertliği süreci devam ediyor olabilir.

Koroner damar hastalığında da ilk belirti her zaman şiddetli göğüs ağrısı değildir. Efor sırasında nefes darlığı, normalden daha çabuk yorulma, göğüste baskı veya sıkışma, sırta, kola ya da çeneye yayılan rahatsızlık hissi kalp damar hastalığının işareti olabilir.

Özellikle diyabet hastalarında, ileri yaştaki kişilerde ve kadınlarda belirtiler daha farklı veya daha silik olabilir. Bu nedenle kalp sağlığını korumak yalnızca bir şikayet ortaya çıktığında doktora başvurmak anlamına gelmez. Asıl amaç, hastalık ortaya çıkmadan önce riski fark etmektir.

Kalp Sağlığınızı Korumak İçin Önce Riskinizi Bilin

Kalp hastalıklarının gelişiminde değiştiremeyeceğimiz bazı faktörler vardır. Yaş, genetik özellikler ve ailede erken yaşta kalp hastalığı bulunması bunların başında gelir.

Ancak kalp damar hastalıklarının gelişiminde etkili olan birçok risk faktörü değiştirilebilir veya kontrol altına alınabilir. Yüksek tansiyon, yüksek LDL kolesterol, diyabet, sigara kullanımı, fazla kilo, hareketsiz yaşam ve sağlıksız beslenme kalp damar hastalığı riskini artıran başlıca faktörlerdir. Bu nedenle kalp sağlığı açısından en önemli adımlardan biri kendi değerlerinizi bilmektir. Tansiyonunuzu, kan şekerinizi ve kolesterol değerlerinizi yalnızca hastalandığınızda değil, düzenli aralıklarla kontrol ettirmek önemlidir.

Sigara Kalbin En Büyük Düşmanlarından Biridir

Sigara yalnızca akciğerlere zarar vermez. Damar duvarını etkiler, damar sertliği gelişimini hızlandırır ve kalp krizi ile inme riskini artırır. Sigaranın bırakılması kalp damar hastalıklarından korunmak için atılabilecek en önemli adımlardan biridir.

Sigara bırakıldıktan sonra kalp damar sistemi üzerindeki olumlu etkiler kısa süre içerisinde başlar. Daha uzun dönemde kalp krizi ve diğer kardiyovasküler hastalıkların riski giderek azalır. Kalp sağlığınız için yapacağınız tek bir değişiklik seçmeniz gerekse, sigara içiyorsanız bırakmak en güçlü seçeneklerden biridir.

Kolesterolünüzü Bilin

Yüksek LDL kolesterol damar duvarında kolesterol birikmesine ve zaman içerisinde aterosklerotik plakların oluşmasına neden olabilir. Bu süreç yıllarca belirti vermeden ilerleyebilir. Damar önemli ölçüde daraldığında eforla göğüs ağrısı ortaya çıkabilir. Plağın aniden yırtılması ve üzerinde pıhtı oluşması ise kalp krizine yol açabilir.

Bu nedenle “kolesterolüm yüksek ama herhangi bir şikayetim yok” düşüncesi yanıltıcı olabilir. LDL kolesterol hedefi herkes için aynı değildir. Daha önce kalp krizi geçiren, stent takılan veya bilinen damar hastalığı bulunan kişilerde hedef değerler, kalp damar hastalığı bulunmayan düşük riskli kişilere göre daha düşüktür.

Tansiyonunuzu Sadece Başınız Ağrıdığında Ölçmeyin

Yüksek tansiyon uzun yıllar boyunca hiçbir belirti vermeyebilir. Bu nedenle hipertansiyon bazen tesadüfen yapılan bir tansiyon ölçümünde ortaya çıkar.

Kontrol edilmeyen yüksek tansiyon zaman içerisinde kalp kasının kalınlaşmasına, kalp yetersizliğine, ritim bozukluklarına, böbrek hastalığına ve inmeye zemin hazırlayabilir. Evde düzenli tansiyon ölçümü özellikle hipertansiyonu bulunan kişiler için değerlidir. Ancak doğru cihaz, doğru manşet ve doğru ölçüm tekniği kullanılmalıdır.

Hareket Etmek Kalbinize Yapabileceğiniz En İyi Yatırımlardan Biridir

Kalp sağlığını korumak için mutlaka spor salonuna gitmek veya ağır egzersiz yapmak gerekmez. Düzenli yürüyüş, bisiklete binmek, yüzmek veya kişinin sağlık durumuna uygun diğer fiziksel aktiviteler kalp damar sağlığı açısından değerlidir.

Önemli olan hareketi hayatın düzenli bir parçası haline getirmektir.

Gün boyunca uzun süre oturuyorsanız belirli aralıklarla ayağa kalkmak, kısa mesafelerde yürümeyi tercih etmek, mümkün olduğunda merdiven kullanmak ve günlük adım sayısını artırmak bile başlangıç için anlamlı değişikliklerdir. Egzersize yeni başlayacak veya bilinen kalp hastalığı bulunan kişilerin egzersiz yoğunluğunu kendi sağlık durumlarına göre planlamaları gerekir.

Kalp Dostu Beslenme Karmaşık Olmak Zorunda Değil

Kalp sağlığını koruyan beslenmenin temelinde sebze, meyve, baklagiller, tam tahıllar, kuruyemişler ve uygun miktarda balık gibi besinlerin daha fazla tüketilmesi yer alır. İşlenmiş gıdalar, fazla tuz, şekerli içecekler, trans yağlar ve aşırı miktarda doymuş yağ ise mümkün olduğunca sınırlandırılmalıdır.

Burada önemli olan birkaç haftalık katı bir diyet yapmak değil, yıllarca sürdürülebilecek bir beslenme alışkanlığı oluşturmaktır. Fazla kilosu bulunan kişilerde kilo kaybı da tansiyon, kan şekeri ve diğer metabolik risk faktörlerinin kontrolüne katkıda bulunabilir.

Diyabet Kalp Sağlığını Doğrudan Etkiler

Diyabet yalnızca kan şekerinin yükselmesi değildir. Uzun dönemde damar yapısını etkileyerek koroner arter hastalığı ve diğer damar hastalıklarının gelişme riskini artırır.

Bu nedenle diyabeti bulunan bir kişinin kalp damar riski değerlendirilirken yalnızca kan şekeri dikkate alınmaz. Tansiyon, LDL kolesterol, böbrek fonksiyonları, kilo, sigara kullanımı ve diğer risk faktörleri birlikte değerlendirilmelidir.

Kan şekerinin kontrol altında tutulması kadar diğer kalp damar risklerinin kontrol edilmesi de önemlidir.

Kalbinizin Ritmini de Dinleyin

Kalp sağlığı yalnızca damar hastalıklarından ibaret değildir. Kalbin elektrik sistemiyle ilgili ritim bozuklukları da oldukça sık görülür. Çarpıntı, kalbin düzensiz attığını hissetme, açıklanamayan nefes darlığı, baş dönmesi veya bayılma bazı ritim bozukluklarının belirtisi olabilir.

Özellikle atriyal fibrilasyon (AF) yaş ilerledikçe daha sık görülen önemli bir ritim bozukluğudur. Bazı hastalarda belirgin çarpıntı yaparken bazı kişilerde hiçbir şikayete neden olmayabilir.

Atriyal fibrilasyonun önemli özelliklerinden biri inme riskini artırabilmesidir. Bu nedenle düzensiz nabız fark edildiğinde veya açıklanamayan çarpıntı atakları olduğunda değerlendirme yapılması önemlidir.

Hangi Belirtileri Görmezden Gelmemelisiniz?

Göğüste baskı veya sıkışma, özellikle efor sırasında ortaya çıkan göğüs ağrısı, açıklanamayan nefes darlığı, ani başlayan belirgin çarpıntı, bayılma veya günlük efor kapasitesinde belirgin azalma kalple ilişkili olabilir.

Ani başlayan şiddetli göğüs ağrısı, soğuk terleme, nefes darlığı veya göğüsten kola, sırta ya da çeneye yayılan ağrı ise kalp krizinin belirtisi olabilir ve acil değerlendirme gerektirir.

Benzer şekilde yüzde veya kolda ani güçsüzlük, konuşma bozukluğu ya da ani görme kaybı inmenin işareti olabilir. Bu belirtilerde zaman kaybetmeden acil sağlık hizmetine başvurulmalıdır.

Kalbinizi Korumaya Bugün Başlayabilirsiniz

Dünya Kalp Günü yalnızca yılda bir kez kalp sağlığını hatırlamak için değil, kendi risklerimizi yeniden değerlendirmek için de iyi bir fırsattır.

Tansiyonunuzu ne zaman ölçtüğünüzü, kolesterol ve kan şekeri değerlerinizi bilip bilmediğinizi düşünün. Sigara kullanıyorsanız bırakmak için bir tarih belirleyin. Günlük hareketinizi artırın. Fazla kilonuz varsa ulaşılabilir bir hedef belirleyin. Size verilen kalp ilaçlarını düzenli kullanın ve kontrollerinizi aksatmayın.

Kalp damar hastalıklarının önemli bir bölümü yıllar içinde gelişir. Bu nedenle kalp sağlığını korumak da tek bir günde alınan büyük kararlardan çok, her gün tekrarlanan küçük ve doğru alışkanlıklarla mümkündür.

29 Eylül Dünya Kalp Günü’nde kalbinizin sesini dinleyin. Bir atımı bile kaçırmayın.